Jawność umów to kolejny punkt zwrotny w transparentności działania państwa. Centralny Rejestr Umów (CRU) ma stać się miejscem, gdzie każdy obywatel będzie mógł sprawdzić, za co i na jakich warunkach instytucje publiczne zawierają kontrakty. Zmiany, które nadchodzą, nie są kosmetyczne – dla wielu jednostek sektora finansów publicznych oznaczają nowe obowiązki, nowe raporty i nową rzeczywistość prawną.
Z tego artykułu dowiesz się:
- co to jest Centralny Rejestr Umów (CRU JSFP) i jakie jednostki obejmuje,
- jaki jest harmonogram wdrażania przepisów oraz kiedy obowiązek wejdzie w życie,
- jakie umowy i jakie dane będą trafiać do rejestru,
- czy każda umowa będzie podlegała rejestracji — jakie są wyjątki,
- jak moduł Workflow/DMS w enova365 będzie wspierać CRU JSFP od momentu wejścia przepisów.
Co to jest CRU JSFP i kogo dotyczy?
Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP, często skrót: CRU) to publiczny system teleinformatyczny, którego celem jest udostępnianie informacji o umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych.
Do jakich podmiotów to się odnosi?
Wszystkie jednostki sektora finansów publicznych, zgodnie z art. 9 ustawy o finansach publicznych – urzędy centralne i rządowe, jednostki nadzorowane przez ministerstwa, urzędy wojewódzkie, samorząd terytorialny (gminy, powiaty, województwa), ich jednostki organizacyjne, instytucje kultury, szkoły itp.
Obowiązek dotyczy umów zawartych przez te jednostki, stanowiących zamówienie publiczne w rozumieniu ustawy Prawo zamówień publicznych.
Harmonogram wejścia w życie CRU JSFP
Od 1 lipca 2026 roku obowiązek udostępniania i aktualizacji zawartych umów do Centralnego Rejestru Umów obejmie wszystkie jednostki sektora finansów publicznych. Poza wyjątkami, o których piszemy poniżej.
Od 1 kwietnia 2026 roku Ministerstwo Finansów planuje udostępnić system informatyczny, w którym zobowiązane podmioty będą mogły udostępniać i aktualizować umowy.
Co będzie trafiało do rejestru?
Do CRU JSFP będą wprowadzane informacje o umowach, które spełniają określone warunki:
- Stanowi zamówienie w rozumieniu art. 7 pkt 32 ustawy z dnia 11 września 2019 r. − Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320).
- Umowy zawarte w formie pisemnej, elektronicznej, dokumentowej lub innej kwalifikowanej formie (np. aktów notarialnych).
- Wpisy muszą zawierać: numer umowy (jeśli nadano), datę zawarcia, okres obowiązywania, strony umowy, przedmiot umowy oraz jej wartości, tryb zawarcia, ewentualnie inne istotne dane określone przez przepisy.
Czy każda umowa będzie podlegała rejestracji?
Nie. Nowe przepisy przewidują szeroki katalog wyjątków i ograniczeń. Nie będą udostępniane:
- Umowy zawarte przez lub na rzecz: Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego.
- Umowy zawarte przez lub na rzecz placówek zagranicznych RP.
- Umowy zawarte przez lub na rzecz jednostek podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
- Umowy dotyczące zamówień, o których mowa w:
- art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych – umowy z zakresu prawa pracy,
- art. 14 ustawy Prawo zamówień publicznych – zamówienia w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa.
- Umowy dotyczące czynności operacyjno‑rozpoznawczych finansowanych z funduszu operacyjnego.
- Umowy, których ujawnienie mogłoby zagrażać interesom państwa w zakresie bezpieczeństwa lub obronności.
- Umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej publikowane przez NFZ.
enova365 będzie wspierać Centralny Rejestr Umów od początku jego obowiązywania.
Dobra wiadomość dla użytkowników enova365: system zostanie wyposażony w funkcje umożliwiające obsługę CRU JSFP.
Co to oznacza w praktyce?
→ Umowy rejestrowane w strukturze systemu będą zgodne z wymogami CRU – do ich przygotowania wymagane będzie wprowadzenie danych wymaganych przez przepisy (numer umowy, strony, przedmiot, okres, tryb).
→ Mechanizmy Workflow wspierają komunikację systemu enova365 z Centralnym Rejestrem Umów: przypomnienia o konieczności przesłania, zatwierdzanie, wysyłka, aktualizacja monitorowanie, kto i kiedy wprowadził dane do CRU — by spełnić obowiązek bez błędów i bez opóźnień.
→ System ERP enova365 pozwala przechowywać dokumenty umów w zabezpieczony sposób, z wersjonowaniem i kontrolą dostępu, tak by wymagane informacje były gotowe do udostępnienia w rejestrze.
Centralny Rejestr Umów JSFP to przełom w transparentności sektora publicznego. Obowiązek rejestracji umów stanie się realnością od 1 lipca 2026 r. wszystkich jednostek sektora finansów publicznych. Nowe przepisy stawiają wymogi – jednak dzięki odpowiednim procesom i wsparciu technologicznemu systemu ERP enova365 jednostki mogą wejść w nową rzeczywistość przygotowane.
Bibliografia:
USTAWA z dnia 4 grudnia 2025 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2025 poz. 1844): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250001844/T/D20251844L.pdf
U S T AWA z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2019 poz. 2019): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190002019/U/D20192019Lj.pdf
